Αντάμωμα στο Μαυρονόρος!

Συμπληρώνονται φέτος 150 χρόνια από τότε που 40 οικογένειες από τη Γλούστα, το Γαρδίκι, τα Βορτόπια και τα Τσιμπουκάτικα (Λέκουφα) - συνοικισμοί τότε της Γλούστας - άφησαν  τα χωριά τους και τα σπίτια των προγόνων τους και εγκαταστάθηκαν στο Μαυρονόρος, στις πλαγιές του Κασιδιάρη, βουνού αντικρινού της Μουργκάνας.

Ο Μαυρονορίτης Ελ. Μούτσιος στο βιβλίο του «Σημειώσεις για την ιστορία του χωριού μου Μαυρονόρους Ιωαννίνων» (Αθήνα 1986), υποστηρίζει ότι οι Γλουστινοί φύγανε από το χωριό την ημέρα του Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου του 1866, ημέρα Τετάρτη. Και σημειώνει παρακάτω: «Εκείνη την ημέρα φαίνεται πως διάλεξαν – για το μεγάλο ταξίδι – από βαθιά πίστη προς τη βοήθεια του Σταυρού, εκκλησιάστηκαν στον Αϊ Γιάννη, μετάλαβαν όλοι τους, και αφού ορκίστηκαν, φιλήθηκαν και αναχώρησαν για το Μαυρονόρος, που φαίνεται πως το συγκεκριμένο μέρος το είχαν επισημάνει από πρωτύτερα….

Με την ευκαιρία λοιπόν της επετείου των 150 χρόνων από τη δραματική φυγή των ανυπόταχτων Γλουστινών, αντιπροσωπεία από Μαυρονορίτες με επικεφαλής τον πρόεδρο της Αδελφότητας κ. Αλέξανδρο Τζούλη  επισκέφτηκαν φέτος (την Παρασκευή 12 Αυγούστου 2016) την γενέτειρα των προγόνων τους, τη Γλούστα (σημερινό Κεφαλοχώρι Φιλιατών) στις πλαγιές της Μουργκάνας για ένα προσκύνημα στα πάτρια εδάφη. Στην εκκλησία του Αϊ Γιάννη τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση και συνδυάστηκε με τον εορτασμό της επετείου «του Αγροτικού Κινήματος», του ξεσηκωμού των Πανωχωριτών της Μουργκάνας απέναντι στους αγάδες του Φιλιατιού Ντεμάτες και Σεϊκάτες,  που αποτέλεσε και την βασική αιτία εκπατρισμού των Μαυρονοριτών από τη Γλούστα.

Σε ανταπόδοση αυτής της επίσκεψης, αντιπροσωπεία Γλουστινών με επικεφαλής τον πρόεδρο της Αδελφότητας κ. Λάκη Πέλεχα, επισκέφτηκε το Μαυρονόρος (την Τετάρτη 17 Αυγούστου 2016). Εκεί τους υποδέχτηκε με μεγάλη εγκαρδιότητα σύσσωμο το Δ.Σ. της Αδελφότητας καθώς και πολλοί Μαυρονορίτες και όλοι μαζί κάθισαν στο πλούσιο τραπέζι που είχε ετοιμαστεί για να γιορταστεί το αντάμωμα Γλουστινών και Μαυρονοριτών. Ακολούθησε γλέντι με παραδοσιακή μουσική και χορό και δόθηκε η υπόσχεση να πραγματοποιηθεί το Φθινόπωρο στην Αθήνα (στην Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία) εκδήλωση με τη συνεργασία των δύο αδελφοτήτων – Μαυρονοριτών και Γλουστινών – για τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη φυγή από τη Γλούστα και την ίδρυση του παλιού Μαυρονόρους.

Το Μαυρονόρος και οι Μαυρονορίτες αποτελούν κομμάτι της Γλούστας. Οι κάτοικοι του Μαυρονόρους διατηρούν και σήμερα δεσμούς με τα πατρογονικά χωριά, αρκετοί απ’ αυτούς έχουν τα ίδια επώνυμα και συμμετέχουν σε κοινές εκδηλώσεις. Σε ανάμνηση μάλιστα του γεγονότος του αποχωρισμού στήθηκε από τους Μαυρονορίτες, στην είσοδο της εκκλησίας του Αϊ-Γιάννη στη Γλούστα, μνημείο που αποτελεί αδιάψευστη ιστορική μαρτυρία του δεσμού των δύο χωριών. Η αναμνηστική πλάκα του μνημείου αναφέρει τα εξής:

ΑΠΟ ΕΔΩ ΞΕΚΙΝΗΣΕ  Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΝΟΡΟΥΣ 

ΤΟ 1866

ΣΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΟΥΤΟ ΕΓΙΝΕ Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ

Η ΠΛΑΚΑ ΤΟΥΤΗ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΩΝ ΜΑΥΡΟΝΟΡΙΤΩΝ 

(24-6-1979)

Τη δραματική αυτή φυγή των κατοίκων των 16 χωριών της Μουργκάνας (εκατόν τριάντα πέντε συνολικά οικογένειες εκπατρίστηκαν την περίοδο του αγροτικού ξεσηκωμού από αρκετά χωριά της Μουργκάνας) απαθανάτισε η δημοτική μούσα με τον καλύτερο τρόπο στο παρακάτω δημοτικό τραγούδι, που διέσωσε ο Ελ. Μούτσιος στο προαναφερόμενο βιβλίο του:

«Στην Πλάκα και στην Πλόκιστα Τούρκος να μη πατήσει,

το βάλανε πέντε χωριά - πέντε κεφαλοχώρια,

η Λίστα και ο Τσαμαντάς, ο Λιας και το Μπαμπούρι,

της Γλούστας τα κακά θεριά Τούρκο δεν προσκυνάνε,

σηκώθηκαν και φύγανε, στο Μαυρονόρος πάνε».

Εικονοστάσι στα ριζά της Βελίκας

«Το 'μαθες μωρ’ δόλια μάνα» τι έγιν’ εψές βράδυ στη Μουργκάνα;

«Για να αγαπήσεις έναν τόπο χρειάζεται να τον γνωρίσεις, να κοιτάξεις στο παρελθόν του, να ανακαλύψεις την ομορφιά του, να ακολουθήσεις τα ίχνη που άφησαν πάνω του οι μύθοι και η ιστορία, να αφουγκραστείς τους ανθρώπους του και να ζήσεις τον πολιτισμό τους.»

Εψές το βράδυ [11 Αυγούστου 2016] «η Μουργκάνα αφηγήθηκε» τους καημούς, τα βάσανα, τις λύπες αλλά και τις χαρές των παιδιών της μέσα από τα κείμενα σπουδαίων λογοτεχνών που κατάγονται από τα ακριτικά της  χωριά. Ξύπνησε μνήμες και μίλησε στην καρδιά και την ψυχή πολλών εκατοντάδων ΤΥΧΕΡΩΝ που βρέθηκαν σε ένα εκπληκτικό μέρος στην κορφή της Λεπτοκαρυάς, υπό το φως του φεγγαριού σ’ έναν έναστρο ουρανό που πλημμύρισε με ήχους από κλαρίνο και πολυφωνικά τραγούδια.

Σε μια άψογα οργανωμένη εκδήλωση, ζωντάνεψε η ιστορία και ξεδιπλώθηκε ο πολιτισμός της κακοτράχαλης μα και συνάμα πανέμορφης Μουργκάνας, προσφέροντας συγκινητικές στιγμές σε όλους μας.

Ξύπνησαν μέσα μου μνήμες και ακούσματα από την παιδική μου ηλικία  και τα δάκρυα δε στάθηκε δυνατόν να μην προδώσουν τη συγκίνηση που ένιωσα. Μεγάλη ήταν και η συγκίνηση της γυναίκας μου, που αν και δεν κατάγεται από  τη Μουργκάνα ήταν εμφανής και η δική της συγκίνηση. Αυτό όμως που δεν θα ξεχάσω ήταν ο ενθουσιασμός και η προσήλωση που έδειξαν οι δυο έφηβες κόρες μου σε όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης και τα κολακευτικά και ενθουσιώδη σχόλια που έκαναν όταν τελείωσε η μοναδική αυτή παράσταση!!!  

Για όλα αυτά και για όλα όσα δεν μπορούν να ειπωθούν με λόγια, θέλω να συγχαρώ και να ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου όλες και όλους όσους συνέβαλλαν στην πραγματοποίηση της χτεσινής εκδήλωσης, μιας ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.

Ευχαριστούμε πολύ Αντώνη Τσάβαλε!

Ευχαριστούμε πολύ Ζωή Ντρούκα!

Ευχαριστούμε πολύ Ομοσπονδία Μουργκάνας!

…και περιμένουμε το ερχόμενο καλοκαίρι να απολαύσουμε και τη 2^η γιορτή πολιτισμού της Μουργκάνας. 

Της  Μάνας Μουργκάνας!!!

[Χριστόφορος Πουλίζος]

Απόψε «η Μουργκάνα αφηγείται...»

«Έσκαψαν το βουνό. Έβγαλαν πέτρα.

Το ‘χτισαν πάλι με την ίδια του την πέτρα.

Στερέωσαν τα χώματα. Πιάσαν νερά.

Σημάδεψαν τα βήματα του Θεού στους λόφους

κι έφεραν λάδι από μακριά για το καντήλι τους».

Στο μέλλον, όταν ανασκαφούν στη Μουργκάνα τα «στρώματα της καταστροφής» 

και γίνουν τα αποκαλυπτήρια από το «δημιουργικό» πέρασμά μας, ίσως τότε, 

τα μοναδικά διασωθέντα τεκμήρια πολιτισμού να είναι η «γραφή στην πέτρα» 

των σπουδαίων συγγραφέων που γέννησε το μυθικό αυτό βουνό. 

Του Μιχάλη Γκανά, του Σωτήρη Δημητρίου, του Νίκου Γκατζογιάννη, 

του Φάνη Μούλιου, της Τασίας Βενέτη, της Σταυρούλα Δημητρίου κ.ά. 

Γραφές που δοξολογούν την ανθρώπινη περιπέτεια στη ράχη της Μουργκάνας… 

Με πρώτη ύλη τα σημαντικά κείμενα των συγγραφέων αυτών, 

που είναι η κορυφαία έκφραση παραγωγής πολιτισμού για την Μουργκάνα

 -όσο και για όλη την Ελλάδα-

και με καθρέφτη τα τραγούδια, την ποίηση, το χορό, την πολυφωνία, τη θεατρική έκφραση, αφηγούμαστε την διαχρονική διαδρομή των ανθρώπων 

που στοίχειωσαν με το πέρασμά τους το μυθικό βουνό.

Στις κορφές και στους πρόποδες της Μουργκάνας 

αντιλαλεί η φωνή της μνήμης, 

διανθισμένη με όλα τα στοιχεία της φύσης και της ανθρώπινης μοίρας…

Μια παράσταση «ομαδικό πορτραίτο» για την «μητριά μας πατρίδα». 

Τη μάνα Μουργκάνα.

Antonis Tsavalos

Άρχισε σήμερα η 1η γιορτή πολιτισμού «ΜΑΝΑ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ»

Με μια λιτή και σεμνή τελετή, μπροστά στο μνημείο του αγροτικού ξεσηκωμού στο Κεφαλοχώρι, άρχισε σήμερα η 1η γιορτή πολιτισμού «ΜΑΝΑ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ», κατά πως αρμόζει στην ίδια τη  Μουργκάνα και σε όσους κατοικούν σ’ αυτό «το τσιέπι»  της Ηπείρου, φυλώντας Θερμοπύλες στις εσχατιές της χώρας μας, όπως χαρακτηριστικά τόνισε στην ομιλία της και η πρόεδρος της Ομοσπονδίας Μουργκάνας κυρία Ζωή Ντρούκα.

Μετά την επιμνημόσυνη δέηση που τέλεσε ο παπα Γιώργης στη μνήμη των αγωνιστών  του αγροτικού κινήματος, το λόγο πήρε η πρόεδρος της Ομοσπονδίας η οποία αφού καλωσόρισε και ευχαρίστησε τους εκπροσώπους των τοπικών κοινοτήτων και των αδελφοτήτων των χωριών της Μουργκάνας, καθώς και όσους παρευρέθηκαν στην εκδήλωση, τόνισε πως στόχος είναι η γιορτή αυτή να γίνει θεσμός και να συνδέσει μεταξύ τους όχι μόνο τα χωριά της Μουργκάνας αλλά και ολόκληρη τη Θεσπρωτία και την  Ήπειρο και γιατί όχι να περάσει και τα σύνορα της χώρας μας.

Στη συνέχεια μίλησε ο ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Ομοσπονδίας κύριος Βασίλειος Τσοπόκης που έκανε μια σύντομη αναδρομή στην πορεία και το έργο της Ομοσπονδίας Μουργκάνας και σε όσα αυτή πρόσφερε από τη δημιουργία της το 1983 μέχρι και σήμερα. Επίσης ειδική αναφορά έκανε ο κ. Τσοπόκης  στη συμβολή και στο ρόλο που έπαιξε στην ίδρυση της Ομοσπονδίας ο πρώτος Γενικός Γραμματέας της,  Δημήτριος Νατσούλης.

Στο τέλος της εκδήλωσης, ο κύριος Δημήτρης Σαφίκος αναφέρθηκε στους διατελέσαντες προέδρους και στα διοικητικά συμβούλια της Ομοσπονδίας εξαίροντας το έργο και τη συνεισφορά τους.

Οι εκδηλώσεις θα συνεχιστούν αύριο, Τετάρτη 10 Αυγούστου, στην Καλλιθέα (Τσαρακλιμάνι) με τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας που έχει τίτλο: « Μέρα – Νύχτα στη Μουργκάνα» των Λεωνίδα Τζάνη, Γιώργου Μαλαμίδη, Κώστα Τσέκα και την παρουσίαση αρχειακού υλικού από τα χωριά της Μουργκάνας με τίτλο: «Μνήμης ενθύμια».

Την Πέμπτη 11 Αυγούστου θα πραγματοποιηθεί στη Λεπτοκαρυά η κεντρική εκδήλωση της Ομοσπονδίας  με τίτλο: «Η Μουργκάνα αφηγείται» με μουσική, τραγούδι, χορό, πολυφωνική ερμηνεία και θεατρικό δρώμενο υπό την σκηνοθετική επιμέλεια του Αντώνη Τσάβαλου.

Ομοσπονδία Μουργκάνας - 1η Γιορτή Πολιτισμού «ΜΑΝΑ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ». (από 9 ως 19 Αυγούστου 2016)

Η Ομοσπονδία Μουργκάνας εγκαινιάζει ένα νέο θεσμό, με την διοργάνωση 

της «1ης Γιορτής Πολιτισμού ΜΑΝΑ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ». 

Μια κορυφαία εκδήλωση ανάδειξης των χωριών της Μουργκάνας, 

μέσα από την πολιτιστική της ταυτότητα και παράδοση, 

τον φυσικό της πλούτο, τους ανθρώπους της.

Στην προσπάθειά μας αυτή έχουμε αρωγούς τις Αδελφότητες 

και τους Πολιτιστικούς Συλλόγους των χωριών της Μουργκάνας, 

αλλά και καταξιωμένους ανθρώπους του τόπου μας, 

οι οποίοι θα συμμετέχουν στις εκδηλώσεις μας, 

με προεξέχοντα τον κ. Αντώνη Τσάβαλο 

που μας τιμά ιδιαίτερα έχοντας αναλάβει την σκηνοθεσία 

της κεντρικής μας εκδήλωσης.

Ελπίζουμε να αγκαλιάσετε όλοι 

αυτές τις εκδηλώσεις 

τόσο ζεστά όσο και οι άνθρωποι του τόπου μας 

που εργάζονται εθελοντικά για την πραγματοποίησή τους.

Καλή αντάμωση στη "Μάνα Μουργκάνα"!!!



ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ*

ΤΡΙΤΗ 09/08: 
Έναρξη
1η Γιόρτη Πολιτισμού «Μάνα Μουργκάνα»

Κεφαλοχώρι (Γλούστα)
Ώρα 20.30


ΤΕΤΑΡΤΗ 10/08: 
«Μέρα-Νύχτα στη Μουργκάνα»
Έκθεση Φωτογραφίας
Λ. Τζάνης, Γ. Μαλαμίδης - Κ. Τσέκας

Καλλιθέα (Τσαρακλιμάνι)
Ώρα 20.30
(Η έκθεση θα περιοδεύει στα χωριά της περιοχής μας μέχρι τις 20/8/2016)


ΠΕΜΠΤΗ 11/08: 
«Η Μουργκάνα αφηγείται»
Μουσική, τραγούδι, χορός, πολυφωνική ερμηνεία, θεατρικό δρώμενο
Σκηνοθεσία: Αντώνης Τσάβαλος

Λεπτοκαρυά (Μποντίζντα)
Ώρα 21.00


ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12/08: 
«Στην κορυφή της Μουργκάνας»
Πεζοπορία, Αστροπαρατήρηση, Διανυκτέρευση
Λ. Τζάνης, Γ. Μαλαμίδης - Κ. Τσέκας

Λιάς
Ώρα 18.30


ΚΥΡΙΑΚΗ 14/08: 
«River Party@Lagavitsa»
Ημερήσιο Πάρτυ Νεολαίας
@dexx: Jay Madox

Λίστα (Κεφαλόβρυσο)
Ώρα 12.30


ΤΡΙΤΗ 16/08 & ΤΕΤΑΡΤΗ 17/08
Τουρνουά Μπάσκετ

Κεραμίτσα & Λίστα
Ώρα 18.30


ΤΕΤΑΡΤΗ 17/08: 

«Συγγραφείς της Μουργκάνας»
Παρουσίαση συγγραφέων του τόπου μας

Αράχωβα (Ριζό)
Ώρα 20.30


ΠΕΜΠΤΗ 18/08: 

«H αλεπουδίτσα στη Μουργκάνα»
Παραμυθοανάγνωση και Μικρογλυπτική
Ευαγγελία Στάθη, Θωμάς Κρομμύδας

Γαρδίκι
Ώρα 18.00


ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19/08: 

«Μνημεία της Μουργκάνας»
Αρχαιότητες & Βυζαντινά Μνημεία
Χριστίνα Γκάνια
Αρχιμανδρίτης π. Μεθόδιος, Ηγούμενος Μονής Γηρομερίου

Ραβενή
Ώρα 20.30


* Το αναλυτικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων θα παρουσιαστεί τις προσεχείς ημέρες 

στην ιστοσελίδα της διοργάνωσης: www.mana-mourgana.net

Οδηγίες για Προστασία από Δασικές Πυρκαγιές

Τ' Αϊ Γιαννιού σήμερα! Γιορτάζει η Γλούστα!

Η χάρη του Αϊ Γιάννη να προστατεύει όλον τον κόσμο!

 Χρόνια Πολλά σε όλες και σε όλους!

Μονή Γηρομερίου

Διαβάστε ενδιαφέροντα στοιχεία και πληροφορίες 

για τη Μονή Γηρομερίου

από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων,

  εδώ...>>>

Εκδρομή στη Γλούστα για το πανηγύρι του Αϊ Γιάννη

Η Αδελφότητα Κεφαλοχωρίου Φιλιατών Θεσπρωτίας «ο Πρόδρομος» 

διοργανώνει εκδρομή στο Κεφαλοχώρι (Γλούστα) με αφορμή το πανηγύρι του Αϊ Γιάννη. 

Η αναχώρηση από Αθήνα θα γίνει την Τετάρτη 22 Ιουνίου 

και η επιστροφή την Παρασκευή 24 Ιουνίου (το απόγευμα).

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τον πρόεδρο της αδελφότητας 

κ. Λάκη Πέλεχα, στο τηλέφωνο: 6976.928046

Ωδή στο πράσινο της Γλούστας!

https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.1174005982631820&type=1

Φωτογραφίες από την καταπράσινη Γλούστα, λίγο πριν από το Πάσχα του 2016.

Αναβίωσε και φέτος το έθιμο του «γκούντουλα» στη Γλούστα!

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε και φέτος το έθιμο του «γκούντουλα» στη Γλούστα με παρουσία πολλών χωριανών αλλά και κοντοχωριανών από τα γύρω χωριά της Μουργκάνας.

Όπως τον παλιό καιρό: Κυριακή του Πάσχα 26-4-1981.
Γκούντουλας στον Αϊ Δημήτρη μετά την ακολουθία της "Αγάπης".
[από το φωτ. αρχείο της Σωτηρούλας Μούτσου - Χίνου]

Μετά τον «Εσπερινό της Αγάπης» που τέλεσε ο παπα-Γιώργης στον Αϊ Δημήτρη αναβίωσε και πάλι ο «γκούντουλας» και στη συνέχεια η εκδήλωση συνεχίστηκε στο καφενείο του χωριού. 

Εκεί ο πρόεδρος της αδελφότητας Λάκης Πέλεχας ευχαρίστησε τους παριστάμενους  που αψήφισαν τις άσχημες καιρικές συνθήκες και βοήθησαν με την παρουσία τους να συνεχιστεί και φέτος ένα έθιμο πολλών δεκαετιών το οποίο αποτελεί συνδετικό κρίκο όχι μόνο για τις Γλουστινές και τους Γλουστινούς αλλά και για όλους τους Πανοχωρίτες.

Το γλέντι ξεκίνησε με τη γνωστή παραδοσιακή ορχήστρα του Λευτέρη Γκιώκα και συνεχίστηκε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες με πολύ κέφι και ασταμάτητο χορό όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες.

Μακάρι και του χρόνου να συνεχίσει η επιτυχημένη αυτή εκδήλωση και να δώσει την ευκαιρία σε χωριανούς και κοντοχωριανούς να ανταμώσουν και να γλεντήσουν και πάλι όπως φέτος. Σειρά έχει τώρα, τον άλλο μήνα, το πανηγύρι του Αϊ Γιάννη στη Γλούστα όπου θα βρεθούμε όλοι και πάλι να τιμήσουμε τον άγιο του χωριού μας και να γλεντήσουμε όλοι μαζί.

Χρόνια Πολλά σε όλες και σε όλους!

Την Κυριακή του Πάσχα, το έθιμο του «Γκούντουλα» στη Γλούστα

Πασχαλινές ευχές!

Τα παλαιά ήθη και έθιμα της Μ. Εβδομάδας και του Πάσχα στη Θεσπρωτία

Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα στη Θεσπρωτία, 

ξεκινούσαν πριν την Μ. Εβδομάδα, με τον καθαρισμό του σπιτιού 

και το ασβέστωμα της αυλής.

Το Σάββατο του Λαζάρου όχι μόνο μικρά παιδιά, αλλά και μεγάλοι κάποιες φορές, 

πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν τα κάλαντα του Λαζάρου, 

κρατώντας ένα καλάθι (σπόρτα), που ήταν στολισμένο με λουλούδια και κουδούνια 

και ο σπιτονοικοκύρης τους φίλευε με αυγά.

Τη Μεγάλη Πέμπτη, από το πρωί οι γυναίκες ζύμωναν τσουρέκια και έβαφαν τα αυγά.

Το πρώτο βαμμένο αυγό που έβγαζαν από την κατσαρόλα, 

το τοποθετούσαν στο εικονοστάσι και το φύλαγαν εκεί μέχρι το επόμενο Πάσχα.

Το αυγό αυτό ήταν κάτι σαν φυλαχτό για το σπίτι τα χωράφια και τα ζώα.

Το αυγό της προηγούμενης χρονιάς θάβονταν στα χωράφια ή στα μαντριά, 

με την πεποίθηση ότι έτσι τα «γεννήματα» της γης ή των ζώων θα είναι πολλά.

Το βράδυ της Ανάστασης οι νοικοκυραίοι γυρνώντας από την εκκλησία

 και πριν μπουν στο σπίτι σταύρωναν την εξώπορτα με το Άγιο Φως 

και μετά άναβαν το καντήλι έτσι ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν 

το Άγιο Φως όλο το χρόνο στο σπίτι.

Πατροπαράδοτο γεύμα της Κυριακής του Πάσχα ήταν το σουβλιστό αρνί.

Όμως παραδοσιακή θεωρούταν η γάστρα, στην οποία έψηναν το πασχαλινό κρέας.

Συνήθιζαν επίσης να φτιάχνουν πολλών ειδών πίτες.

Ακόμα ένα παραδοσιακό τοπικό φαγητό, ήταν η συκωταριά με σπανάκι στη γάστρα 

το οποίο το έτρωγαν αντί για μαγειρίτσα.

Σε πολλά χωριά μαζεύονταν οι χωριανοί στις πλατείες ή στις αλάνες έψηναν,

 έτρωγαν, έπιναν και γλεντούσαν όλοι μαζί.

Οι πασχαλινές εθιμικές και λατρευτικές εκδηλώσεις ολοκληρώνονταν 

την Κυριακή του Πάσχα με τον Εσπερινό της Αγάπης.

Στα χωριά που πολιούχος είναι ο Αγ. Γεώργιος συνήθισαν επίσης, να κάνουν γλέντια, 

τα οποία διαρκούσαν μέχρι την Τρίτη μέρα του Πάσχα.

Αναδημοσίευση από:

«ΡΩΓΜΕΣ» από τον Ηπειρώτη ποιητή Γιάννη Βέλλη και τις εκδόσεις «ΑΡΙΣΤΑΡΕΤΗ»

«Ρωγμές, σ’ ό,τι κοιτάζεις, αστάθεια ο χρόνος, οι συγκινήσεις, τρωτοί γίναμε στις ανάγκες μας και πληγωνόμαστε, καθημερινός ο διάλογος της απουσίας/ φθαρτές οι εικόνες που κρατήσαμε, οι συγγένειες, οι αγάπες, μίκρυναν οι ανοχές, διχάστηκαν οι σκέψεις μας, μαζευτήκανε/ θέλεις να πετάξεις ψηλά και στο απαγορεύουν οι τρόποι σου, όλα φτιαγμένα για τον καθωσπρεπισμό μας, ηλίθιες όλες οι αντιδράσεις όταν δεν καθοδηγούνται, έτσι μας έμαθαν/ θα βγω στην πόρτα, φωνάζοντας σαν να καταστράφηκε ο κόσμος, αν και αλήθεια είναι, το κράτησα μυστικό για να μη πληγώνεστε/ θα πετάξω όσα στα χρόνια μάζεψα, καίγοντας μέχρι το τελευταίο όνειρο, για να ζεσταθώ, μόνο γι’ αυτό/ λένε η ελευθερία αποκτάται όταν δεν έχεις τίποτα να χάσεις και η επικινδυνότητα θα συμπλήρωνα, να προσέχετε.» Γιάννης Βέλλης

Μια ξεχωριστή έκδοση έρχεται τις επόμενες ημέρες, από τις εκδόσεις «ΑΡΙΣΤΑΡΕΤΗ». Η ποίηση του Ηπειρώτη ποιητή Γιάννη Βέλλη, φιλοξενείται σε ένα βιβλίο που δεν θα πρέπει να λείψει από καμία βιβλιοθήκη. Ο Γιάννης Βέλλης είναι γνωστός στην Ελλάδα, την Κύπρο αλλά και την Ομογένεια για τον τρόπο γραφής του, την στάση του απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας, την αγάπη του για την Ήπειρο, την ευαισθησία του στην αγάπη, τον έρωτα, τις ανθρώπινες σχέσεις. Πράγματα και καταστάσεις που μεταφέρονται μέσα από ένα πλούσιο άνοιγμα συναισθημάτων στον αναγνώστη.

Όσοι ενδιαφέρεστε να παραγγείλετε το βιβλίο μπορείτε να επικοινωνήσετε με τις εκδόσεις «ΑΡΙΣΤΑΡΕΤΗ»: http://aristareti-ekdoseis.com

πηγή: Η ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

Απόκριες στα χωριά της Μουργκάνας

...
Εκεί στο μισοχώρι κάναμαν και τσι «μπράτζες» τσ’ απόκριες.
Τα παιδιά μαζεύαμαν ξύλα απ’ όλο το χωριό από μέρες, όσο να γιομίσει ο πλάτωνας ως τη γκριμπότα. Πάντα τα μαζεύαμαν, λέγαμαν κι ένα τραγούδι, σα να φοβερίζαμαν:

«Ξύυυλα για τσι μπράτζες! Παλούουουκια από τσι χράφτες!»

 (Απόσπασμα από το κείμενο "Η εποχή του πλαστικού" του παπα-Γιώργη από τη Ραβενή)

"Μπράντζα" στη Λεπτοκαρυά το 1990

φωτό: Θανάσης Πέτρου

 Επειδή δεν είναι ξεκάθαρη η προέλευση του ονόματος "μπράτσα" αυτό προκύπτει, όπως φαίνεται, από τον θόρυβο που κάνουν τα κλαριά από τα πουρνάρια όταν καίγονται και ο ήχος μοιάζει με "πρατς πρατς" ή και "μπρατς μπρατς" οπότε η φωτιά ονομάστηκε "μπράτσα" ή "μπράτζα" όπου το (σ), λόγω πιο παχιάς προφοράς του,αντικαταστάθηκε σιγά σιγά με το (ζ). Το έθιμο, τώρα, να ανάβουν φωτιές με πουρνάρια ή με άλλα δέντρα τα οποία όταν καίγονται "κάνουν χαρακτηριστικό θόρυβο, τριξίματα και κρότους" έρχεται από πολύ παλιά όπως μαρτυρά και η λαϊκή παράδοση και συνδέεται με τα έθιμα των Χριστουγέννων, κάποια από τα οποία επεκτάθηκαν και στην περίοδο της αποκριάς, όπως οι μεγάλες εξαγνιστικές, προστατευτικές φωτιές την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς στην Ήπειρο - "Τζαμάλες" στα Γιάννενα ή "Μπράτσες" στη Μουργκάνα!

  

 ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ 1969 (μεσοχώρι) - Η ΜΠΡΑΝΤΖΑ 

Πίνακας που φιλοτέχνησε ο Στάθης Κρέσπης ο πρώτος αγροτικός γιατρός 

που επάνδρωσε το αγροτικό μας ιατρείο και δέθηκε με το χωριό και τους χωριανούς μας.

 φωτό: Θανάσης Πέτρου

Διαβάστε ολόκληρο το αφιέρωμα στις Μπράτσες, εδώ... >>>

 ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ 1991
Χορός γύρω από την Μπράντζα
Χορεύει ο Νάσιο Μπότσης (Παπαθανασίου)

φωτό: Θανάσης Πέτρου

 

 ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ 25/2/1990
Στα καζάνια βράζει το γιαχνί.

 φωτό: Θανάσης Πέτρου

 Το έθιμο της "χάψας" στη Λεπτοκαρυά

φωτό: Θανάσης Πέτρου

ΛΕΠΤΟΚΑΡΥΑ - ΑΠΟΚΡΙΕΣ 2011 

Και οι μεγάλοι συμμετέχουν στο "χάψαρο"

 φωτό: Θανάσης Πέτρου

 Η χάψα ήταν παιγνίδι που παίζονταν το βράδυ της Τυρινής, της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς, είτε οικογενειακά στα σπίτια είτε ομαδικά γύρω από τη φωτιά.
Ένα ή περισσότερα αυγά, βρασμένα σφιχτά,βουτηγμένα σε μπόλικο γιαούρτι, δεμένα προσεκτικά και αιωρούμενα με κλωστή από ένα μακρύ ξύλο ήταν ο στόχος των καρναβαλιστών που προσπαθούσαν να τα χάψουν, να τα φάνε χωρίς να τα πιάσουν με τα χέρια!
Τη χάψα την αιωρούσε κάποιος επιδέξιος και από τους παριστάμενους τυχερός ήταν εκείνος, που θα έβαζε τη χάψα στο στόμα για να τη φάει, ενώ άτυχοι ήταν όσοι πασαλείβονταν με το γιαούρτι και γίνονταν αντικείμενο περιπαιχτικών σχολίων από τους υπόλοιπους, χωρίς να έχουν φάει τη χάψα...

 Διαβάστε ολόκληρο το αφιέρωμα στο έθιμο της "χάψας", εδώ... >>>

Καλές απόκριες και καλή σαρακοστή!

[πρώτη δημοσίευση: 15 Μαρτίου 2013]