«όσα φέρνει ο Καλαμάς» - βιβλιοπαρουσίαση

Η κίνηση «ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ» συνεχίζει το έργο της ακόμα πιο δυνατή!

Αγαπητοί μου χωριανοί και κοντοχωριανοί,
από τη Ραβενή, του Λύκου, το Γαρδίκι, από τη Λίστα, από τη Γλούστα, από τη Λεπτοκαριά, από τη Βροσίνα, από την Κεραμίτσα, από το Μαλούνι, και γενικά όλοι οι φίλοι επώνυμοι και ανώνυμοι, σας ευχαριστούμε από τα βάθη της καρδιάς μας για την δυναμική παρουσία σας στην εκλογο απολογιστική Συνέλευση για την ανάδειξη του Νέου Δ.Σ. της Κίνησης ‘’ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ‘’ 
Η κίνησή σας αυτή, μας δικαίωσε για τους αγώνες που μέχρι τώρα κάναμε για τον Καλαμά το περιβάλλον και την ανάπτυξη, αλλά ταυτόχρονα μας δυνάμωσε για νέους αγώνες στο μέλλον, για το οποίο να είστε όλοι σίγουροι ότι θα ανταπεξέλθουμε στις προσδοκίες σας, και θα δείτε σ’ αυτή τη διετία χειροπιαστά πλέον αποτελέσματα. Όσοι ακούσατε από τις ομιλίες της Γραμματέως της Κίνησης και της δικής μου, έχουν δρομολογηθεί μια σειρά καλών πραγμάτων που θα γίνουν πράξη το συντομότερο. Έχουμε ήδη συνεργαστεί με τις υπηρεσίες αλλά και με τοπικούς παράγοντες και είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι θα υλοποιηθούν όλα. 
Να ‘ στε σίγουροι γιατί έχουμε δώσει λόγο τιμής για να αφήσουμε στα παιδιά μας τον Καλαμά και το περιβάλλον καλύτερο κι από πρώτα. 
Σας ευχαριστούμε.

_________________________________________________

Ευχόμαστε από καρδιάς στον παπα Γιώργη και σε όλο το Δ.Σ. της κίνησης «ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ» "καλή δύναμη και κάθε επιτυχία στο μεγάλο και πολύ δύσκολο έργο που έχουν επωμιστεί".

---------------------

Στην εκλογο-απολογιστική συνέλευση της Κυριακής 30/8/2015 τα αποτελέσματα είχαν ως εξής:

ΨΗΦΟΔΕΛΤΙΟ
Δ.Σ.
1. ΓΚΟΝΤΟΒΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ (4)
2. ΖΗΚΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ (7)
3. ΚΑΛΟΓΕΡΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ (13)
4. ΜΑΡΜΟΥΤΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (24)
5. ΜΙΤΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (12)
6. ΜΠΑΛΑΦΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ (34)
7. ΝΤΙΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (8)
8. Π. ΤΖΏΡΤΖΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (44)
9. ΠΙΚΟΥΛΗΣ ΛΑΜΠΡΟΣ (14)
10. ΣΟΥΚΑ ΑΘΗΝΑ (8)
11. ΣΤΑΥΡΟΥ ΑΓΓΕΛΟΣ (2)
12. ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (5)
13. ΤΑΣΗΣ ΜΙΧΑΗΛ (5)
14. ΧΑΛΙΑΣΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ (7)

Σήμερα 13- 9 -2015 συνεδρίασε το Δ. Σ. της Κίνησης προκειμένου να γίνει κατανομή αξιωμάτων. 
Η κατανομή είχε ως αποτέλεσμα να εκλεγεί το νέο Διοικητικό Συμβούλιο ως εξής: 

ΠΡΟΕΔΡΟΣ π. Γεώργιος Τζώρτζης
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ κ. Λάμπρος Πίκουλης
ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Κ. Παναγιώτης Μαρμούτας
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ κ .Παναγιώτης Μίτσης
ΤΑΜΕΙΑΣ κ. Κατερίνα Μπαλάφα
ΕΙΔΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ κ. Ιωάννης Ντίνος
ΜΕΛΗ
Χαράλαμπος Καλογερίδης
Σταύρος Ζηκόπουλος
Γεώργιος Σταύρου
Μιχαήλ Τάσης
Άγγελος Σταύρου

Καλή επιτυχία σε όλους!!!

«Οι πρώτες ημέρες του πολέμου του 1940 στη Θεσπρωτία»

Το Κέντρο Ιστορικών Μελετών Θεσπρωτίας (Κ.Ι.ΜΕ.ΘΕ.) διοργανώνει εκδήλωση με θέμα:

 «Οι πρώτες ημέρες του πολέμου του 1940 στη Θεσπρωτία».

Στην εκδήλωση, η οποία θα πραγματοποιηθεί 

την Τετάρτη 29 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 19:00 στο κτίριο του Κ.Ι.ΜΕ.ΘΕ. στους Φιλιάτες 

και θα επαναληφθεί 

την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου 2014 και ώρα 20:00 στην Aίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων 

του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηγουμενίτσας 

σε συνεργασία με τη ΛΒ΄ Ε.Π.Κ.Α., θα μιλήσει ο Πρόεδρος του Κέντρου Μιχάλης Πασιάκος 

με θέμα: 

«Οι μάχες στον Καλαμά» 

και θα παρουσιαστούν ζωντανές μαρτυρίες και αφηγήσεις 

για τις πρώτες ώρες του πολέμου στη Θεσπρωτία.

[Από το ιστολόγιο LA BASTIA]

Κίνηση Πολιτών «ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ»: Γενική συνέλευση το Σάββατο 23 Αυγούστου 2014

H κίνηση πολιτών «ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ» πραγματοποιεί 

την Γενική Συνέλευσή της 

το Σάββατο 23/08/2014 και ώρα 11:00 το πρωί

στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων στο Βουτσαρά

 Δ.Ε. Μολοσσών του Δήμου Ζίτσας

Για την κατάσταση που επικρατεί στον Καλαμά αλλά και για to τι πρόκειται να συμβεί στο άμεσο μέλλον διαβάστε την παρακάτω είδηση από το ΖΙΤΣΑgate:

Οικολογικό έγκλημα σε βάρος του Καλαμά (ΒΙΝΤΕΟ). «Bypass στον βιολογικό» της ΔΕΥΑΙ…

..Με μία καταγγελία – βόμβα κατά της Περιφέρειας Ηπείρου και της ΔΕΥΑΙ συνοδεύτηκε η τελευταία συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ζίτσας. Σύμφωνα με στοιχεία που ήρθαν σε γνώση της δημοτικής αρχής, αλλά και της αντιπολίτευσης, η ΔΕΥΑΙ έχει εντάξει στο έργο επέκτασης– εκσυγχρονισμού του βιολογικού καθαρισμού και την κατασκευή μίας δεξαμενής όγκου 17.000 κυβικών στην οποία θα διοχετεύονται τα λύματα σε περίπτωση μεγάλου όγκου. Όπως είπε ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Παν. Παππάς «τα περιττεύματα αυτά θα οδηγούνται κατευθείαν στην τάφρο της Λαψίστας» και από εκεί στον Καλαμά...

Καλαμάς, μια ετυμολογική προσπάθεια... από τον Μιχάλη Πασιάκο!

Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο του Μιχάλη Πασιάκου: http://kalamas.blogspot.gr/

Στο δρόμο προς τη Γκούμανη...
Αναρτήθηκε από Μιχάλης Γ.Πασιάκος

►Καλαμάς, ο. Το μεγαλύτερο ποτάμι της Θεσπρωτίας (ο αρχαίος Θύαμις[1]) που πηγάζει από το Καλπάκι του νομού Ιωαννίνων. Το τοπωνύμιο συναντάται για πρώτη φορά σε πορτολάνο που γράφτηκε στην Πίζα στα μέσα του 12ου αιώνα, ως flumen (ποταμός) Calama δίπλα στο portum Gomitisso (λιμάνι της Ηγουμενίτσας)[2].
Ο Φ. Πουκεβίλ υποστηρίζει ότι το όνομα Καλαμάς προέρχεται από το Θύαμις «…Από το όνομα επίσης Θύαμις οι Ηπειρώτες προφέρουν Θύαμας ή Κύαμας, από το οποίο προήλθε το Καλαμάς…» αμφισβητώντας τη θεωρία των καλαμιών «…δεν έχω δει ποτέ καλάμια στην κοίτη του…»[3].
Ο Π. Αραβαντινός αντίθετα γράφει: «…Ο ποταμός ούτος…εκ των αφθόνων καλάμων, των εις τας πηγάς του φυομένων εκλήθη Καλαμάς…»[4]
Η άποψη αυτή του Αραβαντινού επικρατεί ως σήμερα, ότι η ονομασία δηλ. Καλαμάς η οποία αντικατέστησε το αρχαίο όνομα του ποταμού Θύαμις, οφείλεται στους καλαμιώνες που υπάρχουν στις πηγές του. «…καλείται Καλαμάς, ως εκ των πολλών εις τας πηγάς του φυομένων καλάμων…»[5], "...η Καλαμίνη, (ηπειρωτική πόλις αναφερομένη υπό του Γεωγράφου Στράβωνος) εξ ης βεβαίως και ο Καλαμάς (Θύαμις), ώφειλε την ονομασίαν της εις τα παρά τας εκβολάς του ποταμού άφθονα 'Καλάμια'..."[6] «Η ονομασία είναι νεωτέρα οφειλομένη στους καλαμιώνες που αφθονούσαν τόσον στις πηγές όσον και στις εκβολές»[7]
Ο Γ. Μπαμπινιώτης[8] ετυμολογεί "...Καλαμάς < κάλαμος, ον. φυτού, εξού και το όνομα της αρχαίας πόλεως Καλαμαί..."
Ο Χ. Συμεωνίδης στα επιθήματα των νεοελληνικών τοπωνυμίων αναφέρεται στον Καλαμά (Θύαμις) < καλάμι.[9] Ο Γ. Τσουγιόπουλος γράφει: «…Εις τας εκβολάς του Θυάμιδος (Καλαμά) υπήρχεν μια πόλις Καλαμίνη. Ο Καλαμάς κατ’ εκείνην την εποχήν είχεν τας εκβολάς του εις το σημερινόν Δρέπανον, πλησιέστατα εις την “Λυγιά” όπου κείνται τα ερείπια…Άραγε εκ του ονόματος της πόλεως ωνομάσθη ο ποταμός Καλαμάς ή εκ του Καλαμά ωνομάσθη η πόλις Καλαμίνη; Μάλλον το δεύτερον…»[10] Τέλος ο Γ. Κολιούσης ετυμολογώντας από το αρχαίο κάλαμος, δίνει και τη δυνατότητα να προέρχεται η ονομασία από το αλβανικό kallam = κάλαμος.[11] Η άποψη που θέλει τον Καλαμά να προέρχεται από τα καλάμια (τα οποία μόνο στις πηγές του ψηλά στο Καλπάκι δικαιολογούν την ονομασία) δεν δικαιολογείται πλήρως. Αν ο Καλαμάς είχε αυτή τη ρίζα πιό λογικό θα ήταν να ονομαστεί Καλαμιάς (πρβλ. οικισμό Καλαμιάς στην Πελοπόννησο, Α. της Πάτρας και οικισμό Καλαμιάρης στη Λέσβο.[12])
Αν λάβουμε ακόμα υπ’ όψη ότι γύρω από το βασικό κορμό του Καλαμά υπάρχουν σημαντικά σημεία που οι ονομασίες τους οφείλονται στους Σλάβους: Γκλάβα (glava “κεφαλή” οι μεγάλες πηγές στο Ωραιόκαστρο και τη Λευκοθέα) Γορμός παραπόταμος του Καλαμά, (gor βουνό, αυτός που έρχεται μέσα από το βουνό) Λαψίστα, αποξηραμένη σήμερα λίμνη και περιοχή απ’ όπου περνάει η σήραγγα που ενώνει τη Λίμνη Παμβώτιδα με τον Καλαμά (λαψ σημαίνει καλάμι και η παραγωγική κατάληξη –ιστα που σημαίνει τον τόπο[13]), Ζαραβίνα, λίμνη η οποία απορρέει στον Καλαμά (από το σλαβικό Zarovъno πίσω από το χαντάκι, αυλάκι)[14] Βελά, ονομασία της περιοχής, όπου βρίσκεται το ομώνυμο μοναστήρι (ως βάση του -κυριώνυμου ή όχι- τοπνύμιου βρίσκεται η βουλγαρική λέξη bela –αρχαία βουλγαρικά, σλαβικά Bĕlъ- λευκός, με απόδοση του σλαβικού ĕ > ελληνικά ε)[15] Βελτσίστα (χωριό) και Βελτσίστικος παραπόταμος του Καλαμά (το τοπωνύμιο πρέπει να θεωρηθεί ζωώνυμο και να αποδοθεί στο σλαβικό vlъkъ, o λύκος, με την προσθήκη της πληθυντικής κατάληξης –išta με μετάθεση του l (vъlkъ), απόδοση στην ελληνική του σλαβικού ъl με [el] και τροπή του υπερωικού [k] σε [ts] ή [tš]πριν από [l] [16]). Σμολίτσα παραπόταμος του Καλαμά («…σμολ σημαίνει πίσσα CMOL/A …και Σμολίτσα, με υποκορ. κατάλ. –ίτσα, ποταμάκι που παραρρέει τη γνωστή πετρελαιοφόρο περιοχή του χωριού Δραγοψά [όπου] παρατηρεί και σήμερα ο προσεκτικός επισκέπτης, και ιδίως στη διάρκεια του χειμώνα, κομμάτια πίσσας να επιπλέουν στα νερά του και ίχνη πετρελαίου να λαμπυρίζουν στην επιφάνειά τους…[17]Το τοπωνύνιο προέρχεται από το σλαβικό smola "το ρετσίνι// η πίσα"[18], πρβ. βουλγ. τοπων. Smolnica[19]) Λαγγάβιτσα[20] παραπόταμος του Καλαμά (σύμφωνα με τον Vasmer[21] προέρχεται από το παλαιοσλαβικό Lọgovica από το lọgъ λιβάδι, βάλτος, επίπεδη χαμηλή περιοχή με μικρό δάσος) Ζαλογγίτικος, παραπόταμος του Καλαμά (κατά τον Vasmer το τοπωνύμιο σχηματίζεται από ένα βασικό τύπο Zalogъ που προέρχεται από τη σλαβική πρόθεση za πίσω και το σλαβικό ουσιαστικό logъ το άλσος, ο παρόχθιος θάμνος, το λιβάδι, ο καλαμώνας, το τέλμα[22]), Τύρια παραπόταμος του Καλαμά, αλλά και ονομασία ξεροπόταμου του παραπόταμου Λαγγάβιτσα -Τίργια- (το τοπωνύμιο πρέπει να θεωρηθεί ζωώνυμο και να αποδοθεί στο σλαβικό ουσιαστικό turь, ο ταύρος, ο άγριος ταύρος, ο βόνασος, και τη θηλυκή επιθετική κτητική κατάληξη –jь / -jъ[23]), Κοσοβίτικος, παραπόταμος του Καλαμά (το τοπωνύμιο σχηματίζεται από το σλαβικό επιθετικό τύπο Kosovo τότε θα πρέπει ακολουθώντας το παράδειγμα του ποταμού Βοϊδομάτη (που δεν είναι το μάτι του βοδιού, αλλά voda-mat η μάνα του νερού) να αναζητήσουμε και τον κεντρικό κορμό του ποταμού, τον Καλαμά, στη σλαβική γλώσσα.
Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Πριώνη ο Καλαμάς προέρχεται από τη σλάβικη λέξη kaл που σημαίνει πηλός[29] και τη λέξη mat μάνα[30], kaлъmat η μάνα του πηλού, το ποτάμι που κατεβάζει πηλό, το λασπώδες[31]. Αν σκεφτούμε ότι στην αρχαιότητα υπήρχε κοντά στην περιοχή των εκβολών ο Πηλώδης λιμήν[32], στο μεσαίωνα (1361) ο Κακός Πηλός[33] κι ότι οι Τούρκοι ονόμασαν τη γενικότερη περιοχή Τσαμουριά-λασπουριά[34], τότε η άποψη ότι ο Καλαμάς χρωστάει το όνομά του στις πηλώδεις λάσπες που κουβαλάει δεν είναι απίθανη…[35]
[Πρβ. την ονομασία Καλαμάτα (αρχ. Καλάμαι). Χτισμένη στις εκβολές του ποταμού Νέδοντος, μπορεί να έχει την ίδια σλαβική ρίζα με τον Καλαμά, αλλά η κατάληξη -ματ να μεταβλήθηκε από Αλβανούς σε -άτι και από Έλληνες σε -ατα κατά το Καλομάτα. Πρβ. επίσης οικισμό Καλαμάς στην Κρήτη, στο νομό Ρεθύμνης[36]).

[1] Σύμφωνα με τον Δάκαρη η ονομασία του ποταμού είναι προελληνικής καταγωγής: "...Όπως μαρτυρούν η μορφή και ο σχηματισμός αρκετών εθνικών και τοπωνυμίων της Ηπείρου, όπως Θ ύ α μ ι ς (πρβλ. και Θύαμος, νότια της Ηπείρου), Κελυδνός (ποταμός), Πίνδος, Άμυρον (όρος), Κίχυρος, πιθανόν Τόμαρος, Αλισός, Δωδώνη, Ωρωπός, Κασσωπός, Θόλουρος, Κόσσος, Τράμπυα, ένας λαός προελληνικός, ανατολικής καταγωγής, εγκαταστάθηκε στην Ήπειρο στην πρώτη εποχή του χαλκού, στον οποίο οφείλεται πιθανόν η λατρεία της θεάς Φύσεως στη Δωδώνη..." Δάκαρης, Θεσπρωτία, σ. 51.
[2] Patrick Gautier-Dalché , Carte Marine et portulan au XIIe siècle, Collection de l’ école Française de Rome στ. 1307-1308, 1995
[3] F. POUQUEVILLE, Ταξίδι στην Ελλάδα, Τα Ηπειρωτικά, Ίδρυμα Ακτία Νικόπολις, Πρέβεζα 2010 σ.70
[4] Π. Αραβαντινός, Χρονογραφία ο.π., τ.2, σ.65.
[5] Κοκίδης, Οδοιπορικά, σ. 15.
[6] Γράμμα του καθηγητή Νικολάου Γ. Δόσιου προς τον μητροπολίτη Αθηναγόρα. ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ, αρ.17, 25-4-1931, σ.2.
[7] Αθανασίου Κίτσου ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΗ ΓΗ Αθήναι 1977, Βιβλιοθήκη Ηπειρωτικής Εταιρείας Αθηνών σελ. 15.
[8] Μπαμπινιώτης, Λεξικό, σ. 814.
[9] Συμεωνίδης, Λεξικό, σ. 99 και σ. 590 Καλαμάς ο ποταμός της Ηπείρου (στις όχθες του οποίου αφθονεί το καλάμι).
[10] Γ. Τσουγιόπουλος, Η Ηγουμενίτσα μας, εφ. Θεσπρωτικά Νέα αρ. 61, 1-6-1949 σ.1.
[11] Κολιούσης, Απάνθισμα, σ. 72.
[12] Σταματελάτος, Σταματελάτου, Λεξικό τ. Β΄ σ.9.
[13] Στέφανος Μπέτης, Ονοματολογία των χωριών νομού Ιωαννίνων, Έκδοση Ν.Α. Ιωαννίνων, Τ.Ε.Δ.Κ. Ιωαννίνων Γιάννινα 1996 σ.83.
[14] Max Vasmer, Die Slaven in Griechenland, Nachdruck, Leipzig 1970, σ.34.
[15] Οικονόμου, Ζαγόρι, σ. 605.
[16] Οικονόμου, Οικωνύμια σ.52.
[17] Σ. Μπέτης, Ονοματολογία σ. 137.
[18] Οικονόμου, Ζαγόρι, σ. 701.
[19] Συμεωνίδης, Λεξικό, τ. B' σ. 1290.
[20] Να σημειωθεί εδώ ότι οι αρχαίοι Έλληνες έδιναν στα ποτάμια τους ονόματα αρσενικά, ενώ οι Σλάβοι θηλυκά. Έτσι έχουμε ακόμα και σήμερα την Λαγγάβιτσα και από μερικούς και την Τύρια. Ακόμα σε παλιότερη εποχή φαίνεται ότι και ο Σμολίτσας ήταν θηλυκός: «…Έκαμε βροχι κρηα πολλά οπού ηφεραν τα ποτάμια νερο πολη και σέ τόσο ηφερε η σμόλιτζα…» από σημείωση στο Μηναίο Νοεμβρίου της μονής Παλιουρής (σε Μητροπολίτου Αθηναγόρα, Νέος Κουβαράς, εν Ιωαννίνοις 1929 σ. 30 –ανατ. από τα Ηπειρωτικά Χρονικά.) Άλλα θηλυκού γένους ποτάμια και παραπόταμοι στην ευρύτερη περιοχή είναι η Παύλα και οι παραπόταμοί της Λαχοβίτσα (Νίτσος, Μονογραφία, σ. 75) και Στέρα (Νίτσος σ.1).
[21] Vasmer, Slaven, σ.40
[22] Vasmer, Slaven, σ.33-34 και Κ. Οικονόμου, Οικωνύμια σ.112.
[23] Οικονόμου, Οικωνύμια σ.483.
[24] Οικονόμου, Οικωνύμια σ.146.
[25] Οικονόμου, Οικωνύμια σ.258.
[26] Vasmer, Slaven, σελ. 143, Οικονόμου, Οικωνύμια, σανιδογέφυρα (σε έλος), γέφυρα σ. 203
[27] Vasmer, Slaven, σ.51.
[28] Vasmer, Slaven, σ.29.
[29] Οικονόμου, Ζαγόρι, σ. 884 kalъ, πηλός, Οικονόμου, Σλάβικα, σ. 50, Kalъ, λάσπη, ιλύς, Συμεωνίδης, Λεξικό σ. 104, Kalъ βόρβορος, λάσπη.
[30] Το mat εδώ, θα μπορούσε να είναι και το σλαβικό *matъ “πηγή” (Συμεωνίδης, Λεξικό, σ. 887) δηλαδή πηγή του πηλού, της λάσπης.
[31] Πολλά ποτάμια που κατεβάζουν λάσπες, πήραν από την αρχαιότητα ονόματα όπως "Μαύρος" , "Σκοτεινός" "Βρόμικος" κλπ. Ο ίδιος ο Αχέρων, μετονομάστηκε σε Μαυροπόταμος, ο ποταμός Βαρδάρης είναι Παιονική/Ιλλυρική λέξη και σημαίνει «μαύρος»/«βρόμικος» ποταμός, όπως και το θρακικό ανάλογό του «Αξιός» που περιέχει την Θρακο-Ιρανική ρίζα *n.-ksei = «όχι φωτεινός» δηλαδή «μαύρος».
[32] «…Βουθρωτὸν κόλπος με δ λη γ Πηλώδης λιμήν μ λη γ Θύαμις άκρα Αλμίνης μ λη Θυάμιος ποταμού εκβολαί μ δ λη ιβ…» Πτολεμαίου, Γεωγραφική υφήγησις, Βιβλίο τρίτο. Ακόμα και η αρχαία πόλη των Τιτάνων μπορεί να οφείλει την ονομασία της στην παλαιότατη ρίζα της λέξης τίτανος -γύψος. Στα ακκαδικά tidu σημαίνει πηλός (εβραϊκά tit).
[33] «…τον στύλον του ερημίτου [το σημερινό ακρωτήριο Στύλος στα ελληνοαλβανικά σύνορα] τον Πρινέα [;] συν του Κακού Πηλού και της Ηγουμενίτζας…» Αραβαντινός, Χρονογραφία, τ. Β', σελ. 313.
[34] «…η Τσιαμουργιά έχει ηχητικώς πάντοτε σχέσιν με την Τουρκικήν λέξιν τσιαμούρ την υπενθυμίζουσαν τον ηθικόν πηλόν και βόρβορον της Τουρκικής κακοδιοικήσεως…» Ν. Νίτσος, εφ. Θεσπρωτία, 18-3-1936, φ, 275, σ. 4.
[35] Μια σειρά από τοπωνύμια ίσως έχουν διαφορετική ρίζα απ’ ότι έχουν ετυμολογηθεί ως τώρα μια και η παρετυμολογική σύνδεση με το καλάμι είναι ισχυρή. Έτσι, ενώ το διαδεδομένο Καλέντζι παράγεται από το σλαβικό Kalenьcь, μικρός λασπότοπος < παλαιοσλαβικά kalъ πηλός, λάσπη (Vasmer, Slaven, σ. 111) άλλα τοπωνύμια που έχουν ως ρίζα το Καλα- παρότι βρίσκονται «σε βαθύ ρέμα», «σε κοντινό ποταμό» «δεν πρέπει να έχουν σχέση με το νοτιοσλαβικό τόπος με πηλό, λάσπη» Συμεωνίδης, Λεξικό, σ. 594-5.
[36] Σταματελάτος, Σταματελάτου, Λεξικό, τ. Β΄σ. 8.

«Καλαμάς - Ο Θεός που πληγώνουμε» (video)

Μπράβο στον παπα-Γιώργη και στην Πανελλήνια Κίνηση Πολιτών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη «Καθαρός Καλαμάς» για την εξαιρετική προσπάθεια που κάνουν να αναδειχθεί το πρόβλημα του Καλαμά και να δοθεί (όσο είναι ακόμα καιρός) μια λύση ώστε ο Καλαμάς, ο Νείλος της Θεσπρωτίας, να ξαναγίνει το ζωντανό και καθαρό ποτάμι που ήταν κάποτε και να αποτελέσει έναν βασικό παράγοντα ανάπτυξης και προόδου της Θεσπρωτίας και της Ηπείρου.

Απολαύστε την ταινία του Μενέλαου Συκοβέλη, εδώ... >>>

«River Party» στη Λαγκάβιτσα και στον Κεφαλόβρυσο!

Την Παρασκευή στον Κεφαλόβρυσο, ανάμεσα από Λίστα και Καλλιθέα

και το Σάββατο στα Λέκουφα, στο Γαρδίκι Φιλιατών!

Τα πλατάνια στον Κεφαλόβρυσο...

Φαίνεται πως το πρόβλημα με την ασθένεια που εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια 

στα πλατάνια της Ηπείρου συνεχίζεται και μάλιστα είναι αρκετά εμφανές 

και στην περιοχή του Κεφαλόβρυσου, στη Λαγκάβιτσα.

Μήπως πρέπει να καθαριστεί η περιοχή από τα άρρωστα δέντρα 

ώστε να μην επεκταθεί το πρόβλημα και στα υπόλοιπα που είναι προς το παρόν υγιή;

Ενημερωτική συνάντηση-σύσκεψη για το Υδροηλεκτρικό Έργο στον Καλαμά

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Την Κυριακή 31-03-2013

ώρα 11.00 πμ (με την «νέα» ώρα)

θα γίνει ενημερωτική

συνάντηση-σύσκεψη

για το σχεδιαζόμενο

Υδροηλεκτρικό

Έργο στον  Καλαμά

στο Κέντρο Μπομπόρη

στο χωριό Παλαιοχώρι

Καλούνται όλοι οι ενδιαφερόμενοι πολίτες, αγρότες και φορείς των παρακαλάμιων χωριών, αλλά και της ευρύτερης περιοχής να παραβρεθούν.

Ομάδα Πρωτοβουλίας

Φώτσης Θωμάς, Αλεξίου Παύλος,  Πασιάκος Μιχάλης, Ζώης Μίλτος,Χόβολος Θόδωρος, Πέτσης Τάκης, Μάκος Λουκάς, Δημητρίου Βασίλης

Σοκόλης Βαγγέλης, Πρόεδρος Τ. Κ. Γολάς

Παππάς Μιχάλης, Πρόεδρος Τ. Κ. Κοκκινιάς

Κάτσιος Μιχάλης, Πρόεδρος Τ. Κ. Παλαιοχωρίου)

Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο: LA BASTIA

Εποχές ...στον Καλαμά!

Τέσσερις υπέροχες φωτογραφίες του Λεωνίδα Τζάνη που παρουσιάζουν με γλαφυρό
κι ανεπανάληπτο τρόπο τις ομορφιές του ποταμού Καλαμά ολόκληρο τον χρόνο, 

και στις τέσσερις εποχές!

Περπατώντας στις όχθες του Καλαμά

Ο Φορέας Διαχείρισης Στενών και Εκβολών των ποταμών Αχέροντα και Καλαμά έχει δημιουργήσει μια σελίδα στο διαδίκτυο όπου προτείνει διάφορες διαδρομές στις όχθες και στις εκβολές του ποταμού Καλαμά μέσα από τις οποίες μπορεί κάποιος φυσιολάτρης - πεζοπόρος να γνωρίσει από κοντά τις αστείρευτες και μοναδικές ομορφιές του σημαντικότερου ποταμού της Θεσπρωτίας.

Στην περιοχή του ποταμού Καλαμά δεν υπάρχουν διαμορφωμένα μονοπάτια για περιπατητικές διαδρομές. Οι διαδρομές που προτείνονται αφορούν κυρίως σε διανοιγμένους αγροτικούς δρόμους και μονοπάτια και συνοδεύονται από πολύ κατατοπιστικούς χάρτες.

Το παλιό μονοπάτι από το Πολύδροσο ως τη γέφυρα της Μπολιάνας δεν είναι σε καλή κατάσταση. Συνεχίζει όμως να προσφέρει ένα μοναδικό πέρασμα μέσα από τα Στενά του Καλαμά, μία από τις πιο άγριες κοιλάδες ποταμών που απομένουν στη χώρα μας. Μία εύκολη πεζοπορία είναι έως την αρχή των Στενών (3χλμ. εύκολη πορεία). Συναντάτε διάφορα είδη από βελανιδιά, το ιερό σύμβολο του Δία. Συνολικά η διαδρομή έχει μήκος 10 χλμ., είναι σχετικά δύσκολη πορεία, η οποία συνίσταται να γίνεται μόνο καλοκαίρι και με οδηγό.

Τον πλήρη οδηγό με όλα τα μονοπάτια, τις διαδρομές και τους χάρτες 

μπορείτε να βρείτε, εδώ... >>>

Ο ποταμός Καλαμάς

Μεγάλος υδάτινος δρόμος από την αρχαιότητα ο Καλαμάς, συγκέντρωσε δίπλα στις όχθες του σπουδαίες πόλεις όπως τη Λυγιά, τη Γιτάνη, τη Φανωτή, την Οσδίνα, τη Ραβενή. Τα μυκηναϊκά ευρύματα κατά μήκος της κοίτης του, μαρτυρούν τη σπουδαιότητα που είχε ο ποταμός για το εμπόριο των μακρινών εκείνων χρόνων, εμπόριο που συνέχισαν αργότερα στους αρχαϊκούς χρόνους οι έλληνες άποικοι από την Πελοπόννησο.
Η περιοχή των Στενών Καλαμά έχει σημαντικά υπολείμματα βυζαντινής κληρονομιάς. Αξίζει να επισκεφτείτε τους καλοδιατηρημένους κατάγραφους ναούς (των Ταξιαρχών και της Κοίμησης της Θεοτόκου) στις Πέντε Εκκλησιές, θέση αρχαίου κάστρου και της υστεροβυζαντινής-μεταβυζαντινής Οσδίνας, το λαογραφικό μουσείο Πολυδρόσου, το κάστρο της Ραβενής – υστεροκλασικός και ελληνιστικός οικισμός στη μεθόριο Θεσπρωτίας – Μολοσσίας και τα απομεινάρια της βυζαντινής γέφυρας Μπολιάνα στην έξοδο του φαραγγιού του Καλαμά.
Στην περιοχή των εκβολών του ποταμού Καλαμά αξίζει να δείτε τους αμμωνίτες-απολιθωμένα όστρακα μαλακίων στο βουνό της Κεστρίνης, το λόφο της Μαστιλίτσας, όπου σώζονται τμήματα του οχυρωμένου οικισμού της κλασικής και ελληνιστικής εποχής, το «Καστρί» Σαγιάδας-μικρό οχυρό και νεότερα λίθινα αλώνια, τη Μονή Ραγίου για την οποία η αρχική της φάση χρονολογείται ιστορικά στη μέση βυζαντινή περίοδο, τον Πύργο «Αγιολένης», βυζαντινό πύργο στο ομώνυμο νησάκι στην περιοχή των αλυκών, τον πρόσφατα επισκέψιμο χώρο της αρχαίας Γιτάνης, τον επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο του μεταβυζαντινού Πύργου Ραγίου σε λόφο στο κέντρο της περιοχής του Δέλτα Καλαμά, την παλιά Σαγιάδα – εγκαταλειμμένος οικισμός με εξαιρετική θεά στο δέλτα του Καλαμά.

Χάρτης με πολιτιστικά-ιστορικά στοιχεία κατά μήκος του ποταμού Καλαμά - (από Μιχάλη Πασιάκο)

Και του χρόνου "Δίπλα στο ποτάμι", στον Κεφαλόβρυσο!

Μεγάλη επιτυχία είχε το 1ο River Party στον Κεφαλόβρυσο- πηγές Λαγκάβιτσας. 
Πανέμορφος χώρος, καλή διοργάνωση, δυνατή μουσική κάλυψη και η ζωντάνια της νεολαίας των Μουργκανιωτών έκανε το θαύμα της. 
Η χαρά της επιτυχίας φαίνεται στο πρόσωπο του διοργανωτή προέδρου κ. Διώχνου που εικονίζεται με την κ. Γεωργία Μποροδήμου- Δ.Σ. Φιλιατών. [ George Kotsis ]

"River Party" στον Κεφαλόβρυσο

Την Παρασκευή το βράδυ στον πανέμορφο Κεφαλόβρυσο της Μουργκάνας

 διασκεδάζει η νεολαία της περιοχής σε ένα μοναδικό, καλοκαιρινό "river party".

Σας περιμένουμε όλους εκεί, στις πηγές της Λαγκάβιτσας,

να διασκεδάσουμε μέχρι το πρωί με τη νεολαία της Καλλιθέας (Τσαρακλιμάνι).

το 1ο RIVER PARTY της περιοχής μας διοργανώνεται στον Κεφαλόβρυσο και πρέπει να το στηρίξουμε για να έχει συνέχεια!

[ George Kotsis ]

Με μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε η ποδηλατική διαδρομή «Για έναν καθαρό Καλαμά»

Πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 08-07-2012 η Ποδηλατική διαδρομή: 

Φιλιάτες - Καλαμάς - Γίτανα - Σαγιάδα.

Δελτίο Τύπου 10-07-2012

Στο Σμέρτο Φιλιατών.

Πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 08 Ιουλίου 2012 η ποδηλατική διαδρομή «Για έναν καθαρό Καλαμά» από τους Φιλιάτες μέχρι τη Σαγιάδα. 

Με καλοκαιρινό καιρό 32 ποδηλάτες φορτώσαμε τα ποδήλατα και με λεωφορείο φύγαμε από τη Λεωφ. Δωδώνης  (Στρατολογία) ώρα 08.45 και φτάσαμε Φιλιάτες ώρα 10.00. Εκεί προστέθηκαν και άλλοι 14 ποδηλάτες από Ιωάννινα και Φιλιάτες. 

Όλοι μαζί με τη συνοδεία αντιπροσωπείας του Δήμου Φιλιατών υπό τον αντιδήμαρχο κ. Στεργίου και τον Πρόεδρο Κεραμίτσας κ. Κοψίδη, της Τροχαίας, των Εθελοντών Σαμαρειτών και Διασωστών του ΕΕΣ Ιωαννίνων και την επιβεβαίωση κάλυψης του ΕΚΑΒ, τους οποίους και ευχαριστούμε θερμά, ξεκινήσαμε για τον Καλαμά. Στην αρχή της διαδρομής προς Σμέρτο μια «μικρή ανηφορίτσα», όπως μας είπαν, αποδείχτηκε δύσκολη «ανηφοράρα» και επί πλέον λόγω του ήλιου και της ζέστης έγινε ακόμη πιο δύσκολη. 

Όμως το επόμενο τμήμα της ποδηλατικής διαδρομής μέχρι το φράγμα του Καλαμά, τη Γιτάνη και τη Σαγιάδα ήταν απολαυστικό.

 

Στα Γίτανα.

Στη Γιτάνη προσφέρθηκε κρύο νερό και σάντουϊτς , που ήταν ότι πιο κατάλληλο. Την ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο έκανε η αρχαιολόγος κα Φάτσιου, την οποία επίσης ευχαριστούμε θερμά. Η Γιτάνη, ή «Τα Γίτανα» όπως φαίνεται από μια πρόσφατα ανακαλυφθείσα επιγραφή να είναι το όνομα της παλιάς αυτή Πόλης , είχε στην ακμή της περί τους 7.000 κατοίκους και κτίστηκε περί το 350 π.Χ. σε έναν φυσικά οχυρωμένο χώρο, όπου περικλείεται από τον Καλαμά και το βουνό της Βρυσέλας. Επικεφθήκαμε την αγορά, το Πρυτανείο και το Θέατρο χωρητικότητας 4.000 θέσεων. Μετά συνεχίσαμε την ποδηλατική διαδρομή προς Σαγιάδα, δίπλα από τον αγωγό άρδευσης της περιοχής (παράγονται όλων των ειδών οπωροκηπευτικά), όπου φτάσαμε καταμεσήμερο περίπου, ώρα 14.00. 

Στη συνέχεια οι ποδηλάτες είχαν 3 ελεύθερες ώρες για μπάνιο στη θάλασσα και φαγητό στα εστιατόρια της παραλίας, όπου διαπιστώσαμε, ότι οι τιμές ήταν ικανοποιητικές και το φαγητό θαυμάσιο. Ώρα 17.20 ξεκινήσαμε για την επιστροφή και φτάσαμε στα Ιωάννινα, λίγο κουρασμένοι αλλά  πολύ ευχαρισρημένοι, ώρα 18.30. 

Η επόμενη εκδήλωση του ΟΦΠΙ είναι 22 Σεπτεμβρίου, παγκόσμια Ημέρα «Πόλη χωρίς αυτοκίνητο».  ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ !  Σημείωση: Περισσότερες Φωτογραφίες στη σελίδα: www.ofpi.gr.

 Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα του Ομίλου Φίλων Ποδηλάτου Ιωαννίνων

Για έναν καθαρό Καλαμά! Ποδηλατική διαδρομή από Φιλιάτες μέχρι τις εκβολές Καλαμά

"ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΚΑΘΑΡΟ ΚΑΛΑΜΑ". - Την Κυριακή 8 Ιουλίου 2012.

Ο Πρόεδρος  και τα μέλη του Δ. Σ. του Ομίλου Φίλων Ποδηλάτου Ιωαννίνων - ΟΦΠΙ* καλούν τα μέλη και τους φίλους του ποδηλάτου να συμμετέχουν στην αφιερωμένη στον Καλαμά Ποδηλατική Διαδρομή,  που  διοργανώνει σε συνεργασία με το Δήμο Φιλιατών, την Κυριακή 08-07-2012, από τους Φιλιάτες μέχρι τις εκβολές του Καλαμά, περίπου 25 χιλιόμετρα.
Αναχώρηση από τα Ιωάννινα, Λεωφόρο Δωδώνης (Στρατολογία) ώρα 08.30 ακριβώς με λεωφορείο και φορτηγό για τα ποδήλατα.
 Επιστροφή στα Ιωάννινα περίπου ώρα 18.30.
Η ποδηλατική διαδρομή περιλαμβάνει και επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο της ΓΙΤΑΝΗΣ. Καλούνται τα μέλη και οι φίλοι του ποδηλάτου να δηλώσουν συμμετοχή στο E-mail: info@ofpi.gr, 
ή στο ΦΑΞ: 2651037522 μέχρι την Παρασκευή 06-07-2012.
Λόγω περιορισμένου αριθμού μεταφοράς, θα τηρηθεί απόλυτη σειρά προτεραιότητας, ανάλογα με τη δήλωση. Αν βρέχει η εκδήλωση δεν θα γίνει. Πληροφορίες: 6974083835.
 ________
* Ο διοργανωτής δεν αναλαμβάνει καμία ευθύνη για απώλεια υλικού, τραυματισμό ή όποιοδήποτε άλλο πρόβλημα προκύψει κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Ανήλικοι ποδηλάτες κάτω των 18 ετών συμμετέχουν με τη συγκατάθεση του κηδεμόνα, ενώ οι ηλικίας κάτω των 13 ετών πρέπει να συνοδεύονται. Συνιστούμε αθλητική περιβολή, κράνος, γάντια, γυαλιά ... Οι ποδηλάτες σέβονται τον Κ.Ο.Κ.!!!

Το ιππικό πάρκο Λεπτοκαρυάς μάς εκπλήσσει και πάλι, ευχάριστα!

Μια πολύ καλή και πρωτοποριακή επιχειρηματική δραστηριότητα αναπτύσσει εδώ και μερικά χρόνια στην ακριτική περιοχή της Μουργκάνας, στο χωριό Λεπτοκαρυά, δίπλα στον ποταμό Καλαμά, ο κος Απόστολος Βενέτης με το ιππικό πάρκο που δημιούργησε εκεί.
Το πάρκο προσφέρει στους επισκέπτες του πολλές και ενδιαφέρουσες δραστηριότητες στη φύση αλλά και ένα όμορφο και φιλικό χώρο όπου κάποιος μπορεί να περάσει ευχάριστα πολλές ώρες.
Φέτος η προσπάθεια αυτή ολοκληρώθηκε με τη δημιουργία ενός μικρού ξενώνα που μπορεί να φιλοξενήσει όποιον θελήσει να ζήσει την εμπειρία παραμονής μέσα στη φύση και την ομορφιά του ανεπανάληπτου τοπίου της Μουργκάνας και του Καλαμά.
Ίσως το επόμενο βήμα να είναι η δημιουργία μιας μικρής κατασκήνωσης για παιδιά ή και η οργάνωση του χώρου για να μπορεί να δεχτεί ημερήσιες σχολικές εκδρομές...
Αποδεικνύεται έτσι, και στην πράξη, πως όταν υπάρχει θέληση, όρεξη και μεράκι οι πρωτοποριακές ιδέες όχι μόνο μπορούν να υλοποιηθούν αλλά και να αποτελέσουν πυξίδα και οδηγό για μια πιο συστηματική και ολοκληρωμένη ανάπτυξη και αναγέννηση της ερημωμένης και εγκαταλειμμένης ως τώρα ακριτικής, ορεινής Θεσπρωτίας.
Για όλους όσους θέλουν να ζήσουν μια πραγματικά ξεχωριστή εμπειρία το ιππικό πάρκο στη Λεπτοκαρυά Θεσπρωτίας είναι εκεί και σας περιμένει για ιππασία, καγιάκ, αναρρίχηση και πολλές πολλές άλλες δραστηριότητες...!
Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε στο τηλέφωνο: 6978.933655

Πουλίζος Χριστόφορος

ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΚΑΤΑΛΥΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΤΟΥ ΙΠΠΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΛΕΠΤΟΚΑΡYΑΣ ΜΕ ΜΕΡΑΚΙ ΚΑΙ ΚΟΠΟ .
ΕΤΣΙ ΜΕ ΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΜΟΝΗ ΘΑ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΕΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Ή ΠΑΡΕΕΣ ΝΑ ΑΠΟΛΑΥΣΟΥΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΠΩΣ ΙΠΠΑΣΙΑ ΚΑΓΙΑΚ ΚΑΙ ΤΑ ΥΠΕΡΟΧΑ ΒΡΑΔΙΑ ΜΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΣΤΟ ΜΠΑΡ ΤΟΥ ΙΠΠΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΛΕΠΤΟΚΑΡYΑΣ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες, εδώ... >>>

ΚΑΛΑΜΑΣ 2012: "δράση στον ποταμό"

Πολιτιστικά και ιστορικά μνημεία του (πρώην) δήμου Σελλών!

Ψάχνοντας πριν λίγες μέρες κάποια παλιά cd βρήκα μια σχολική εργασία από πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, στο μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο Ζωτικού Ιωαννίνων, με θέμα τα πολιτιστικά και ιστορικά μνημεία του (τότε) δήμου Σελλών [και σήμερα δήμου Δωδώνης].
Σχολικό έτος: 2001-2002. Συμμετέχοντες μαθητές: 4(!)

Η αφορμή:

… ένας διάλογος από το βιβλίο του Σπύρου Μουσελίμη: «αρχαιότητες της Θεσπρωτίας».

…Ήταν Θερτής μήνας. Μεσημέρι. Φιλοξενούμενοι ο υποφαινόμενος δάσκαλος (Σπ. Μουσελίμης) με τον επιθεωρητή των δημοτικών σχολείων της περιφέρειας στο σπίτι κάποιου φιλόξενου νοικοκύρη σε χωριό της Λάκκας Σουλίου.

Εκεί που τρώγαμε, στον ίσκιο του μεγάλου πριναριού της αυλής, αυγά τηγανισμένα με τυρί, το συνηθισμένο πρόχειρο φαγητό των χωρικών, να σου κι έρχεται ο γιος του οικοδεσπότη, παλικάρι δεκάξι-δεκαεφτά χρονών.

Ο επιθεωρητής ρωτάει τον οικοδεσπότη, με τον οποίο συντρώγαμε, για το παλικάρι.

- Παιδί μου είναι, απαντάει αυτός. Πηγαίνει στο γυμνάσιο. Είναι στην τρίτη τάξη.
(Τα γυμνάσια τότες είχαν τέσσερις τάξεις. Προηγούνταν τα σχολαρχεία με τρεις τάξεις.)

-Επειδή το γυμνάσιο τούτες τις μέρες, συνέχισε ο σπιτονοικοκύρης, πήγε εκδρομή στην Κέρκυρα, ο γιος μου δε θέλησε να πάει κι ήρθε στο σπίτι.

-Γιατί δεν ακολούθησες τους άλλους μαθητές, στρέφεται προς τον νέο ο επιθεωρητής, δε σου αρέσουν οι εκδρομές;

-Ουχ! απαντάει περιφρονητικά ο νέος, όποτε θέλω καβαλάω το μουλάρι του πατέρα και πάω. Αυτό ήταν όλο.

Είχε βγάλει το δημοτικό, το σχολαρχείο και μ’ ένα χρόνο τελείωνε και το γυμνάσιο και δεν ήξερε, δεν είχε μάθει ακόμα πως η Κέρκυρα, στην προσκεφαλή της Θεσπρωτίας, περιβάλλεται από θάλασσα. Είναι νησί.

-Ορίστε! αποτείνεται θυμωμένα προς εμένα ο επιθεωρητής, διδάσκετε τα παιδιά για τα Ιμαλάια και τα στέλνετε «μουλάρια» καβάλα στα μουλάρια στην Κέρκυρα.

Ορθότατη η παρατήρηση του επιθεωρητή και δίκαιη η αγανάκτησή του. Διδάσκονται τα παιδιά στα σχολεία τις ξένες χώρες και δεν ξέρουν τι είναι πίσω από τη ράχη του χωριού τους…

Καλαμάς, ο Νείλος της Θεσπρωτίας!

Μια εξαιρετική εργασία-παρουσίαση από τους μαθητές του 12ου Λυκείου Αθηνών (!)
του ποταμού Θύαμη ή Καλαμά  και των ποικίλων προβλημάτων που αυτός αντιμετωπίζει.

φωτό: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΟΥΛΙΖΟΣ

Όνειρα η ζωή και συ κυλάς

σαν τον αρχαίο ρου του Καλαμά, θυαμίζοντας

πότε προς τον Αχέροντα και πότε στους Σελλούς,

την προσμονή μου βασανίζοντας με δίνες.

ΘΥΑΜΙΣ Ή ΚΑΛΑΜΑΣ

Ο Θύαμις, γνωστότερος ως Καλαμάς, πηγάζει από την λεκάνη του Παρακάλαμου Ιωαννίνων στην οποία δέχεται και τα νερά του ποταμού Γόρμου. Το μήκος του είναι 60 χιλιόμετρα και το μέγιστο υπερθαλάσσιο ύψος του είναι 1300 μέτρα. Παραπόταμοί του είναι ο Σμόλιτσας, η Τύρια, ο Ζαλογγίτικος, ο Κουσοβίτικος και ο Καλπακιώτικος. Ορμητικός στην αρχή, ήρεμος πριν βγει στη θάλασσα κατευθύνεται νότια-νοτιοδυτικά και εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος, 2 χιλιόμετρα νότια της Σαγιάδας. 

Οι νοτιοανατολικές προεκτάσεις του όρους Τσαμαντά, οι βοριοδυτικές απολήξεις των βουνών της Παραμυθιάς και του Σουλίου καθώς και τα όρη των Φιλιατών ορθώνουν ένα ορεινό μέτωπο, παράλληλο με τις ακτές της Θεσπρωτίας. Το μέτωπο αυτό διακόπτεται από το φαράγγι του Καλαμά, επιτρέποντας έτσι στα νερά του να βρουν διέξοδο στη θάλασσα.

Από τις πηγές ως τις εκβολές τα νερά του έδιναν και δίνουν ζωή σε πόλεις και χωριά δίπλα στο πέρασμά του. Γκρεμισμένα μονότοξα και πολύτοξα γεφύρια, ίχνη πόλεων και ακροπόλεων μαρτυρούν ένα σφιχτό οικιστικό πλέγμα μέσα στους αιώνες: Γιτάνη, Φανωτή, Ράι, Οσδίνα. 

Το ποτάμι ήταν πλωτό τουλάχιστον μέχρι την αρχαία Γιτάνη που βρίσκεται κοντά στο Ράγιο στο σημείο που δέχεται τα νερά του Καλπακιώτικου.

Στους μέσους χρόνους, το αρχαίο όνομα είχε ξεχαστεί και τη θέση του πήρε ο Καλαμάς, από τα καλάμια που φύτρωναν στις βαλτώδεις εκβολές του.

Στο Δέλτα του ποταμού, ανάμεσα από Σαγιάδα, Ράγιο και Ηγουμενίτσα βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους υγροβιότοπους της Ελλάδας. Υγροβιότοπος που προστατεύεται ήδη από τη συνθήκη Ramsar.

Τα πέτρινα γεφύρια του Καλαμά

Γνωρίζοντας τα  «γιοφύρια» του Καλαμά...
[Αναδημοσίευση από το epirusPost.gr ]

Ο ποταμός Καλαμάς (ο αρχαίος Θύαμις) πηγάζει από το λεκανοπέδιο στο Καλπάκι του νομού Ιωαννίνων και εκβάλει τα νερά του στο Ιόνιο πέλαγος πάνω από την πρωτεύουσα του νομού Θεσπρωτίας την Ηγουμενίτσα.

Το μήκος του είναι 115 χλμ. περίπου, ενώ δέχεται τα νερά πολλών παραποτάμων, έτσι που η λεκάνη απορροής του (επιφάνεια 1.894 km2) να ταυτίζεται σχεδόν με όλη την βορειοδυτική Ήπειρο.

Στο ξεκίνημά του ο Καλαμάς δέχεται τα νερά του Γορμού που έρχεται από την περιοχή του Πωγωνίου (πηγάζει κοντά στον Κακόλακκο).

Από την αριστερή πλευρά του, δέχεται τα νερά του Βελτσίστικου, του Σμολίτσα, του Τύρια και του Ζαλογγοπόταμου, ενώ από την δεξιά του πλευρά (βόρεια) δέχεται το Νιζερό, τη Λιμπούζντα, το Νίστικο, τη Γερομήτσαινα, τον Κούτση, τον Κουσοβίτικο, τη Λαγγάβιτσα, τον Καλπακιώτικο και το Μπογάζι.

Οι μεγαλύτερες πηγές της λεκάνης απορροής του Καλαμά είναι στον Κακόλακκο, στο Κεφαλόβρυσο, στην Γκλάβα (Ωραιόκαστρο) και στους Αγιούς στον Γορμό, στο Καλπάκι οι πηγές του ποταμού, στη Νίστοκα (Ιερομνήμη), στη Μάνα του νερού (Γερομήτσαινα), στην Κεφαλή (Κοκκινόχωμα, Σμολίτσας) στη Μάνα του νερού (Λίστα, Λαγγάβιτσα) στα Αναβρυστικά (Ραβε νή) στα Σπυροπηγάδια (Οσδίνα) και στους Μύλους (Σκέφαρη, Μπογάζι).

Από την δεκαετία του 1960 ο Καλαμάς εκβάλει μέσω ενός καναλιού που κατασκευάστηκε ανάμεσα στο Μαυρονόρος και στη Μαστιλίτσα. Πιο πρίν τα νερά του περνούσαν σε μια μαιανδρική κοίτη ανάμεσα στη Λυγιά και το Μαυρονόρος, πλημμυρίζοντας την πεδιάδα κατά τους χειμερινούς μήνες. Αυτή ήταν η αιτία που κατασκευάστηκε η νέα κοίτη και το φράγμα για αρδευτικούς σκοπούς δίπλα στο χωριό Ράγιο. Οι επεμβάσεις αυτές δημιούργησαν το νέο δέλτα του ποταμού έκτασης 13,50 km2 το οποίο επεκτείνεται συνεχώς.

Οι χερσόνησοι του Δρέπανου στην Ηγουμενίτσα και της Σκάλας στη Σαγιάδα, έχουν δημιουργηθεί σε παλιότερες φάσεις από τον Καλαμά, ο οποίος φαίνεται να είχε πάρα πολλές εξόδους στη διάρκεια των αιώνων προς τη θάλασσα σε όλο το μήκος της ακτής από την Ηγουμενίτσα ως τη Σαγιάδα. Υπήρξαν μάλιστα περίοδοι, όπου ο Καλαμάς εξέβαλε στο Ιόνιο με περισσότερες από μια κοίτες.

Από την αρχαιότητα ο Καλαμάς αποτέλεσε σπουδαίο υδάτινο δρόμο επικοινωνίας με το μεσόγειο τμήμα της Ηπείρου.

Ένα μεγάλο δίκτυο δρόμων και μονοπατιών έκανε αναγκαία την ύπαρξη πολλών διαβάσεων σ’ όλο το μήκος του ποταμού.

Στη Ρωμαϊκή εποχή από την περιοχή των εκβολών περνούσε ο μεγάλος δρόμος που ένωνε την Απολλωνία με τη Νικόπολη και υποθέτουμε την ύπαρξη μεγάλης γέφυρας δίπλα στη Μαστιλίτσα.

Από τότε το μεγάλο μήκος, αλλά κυρίως το βάθος του ποταμού έκανε απαγορευτική τη γεφύρωσή του στο νότιο τμήμα.

Το μεγαλύτερο γεφύρι βρίσκεται σήμερα (γκρεμισμένο) στην περιοχή της Νεράιδας (Μενίνας) του νομού Θεσπρωτίας και έφερε τέσσερα τουλάχιστον τόξα.